PAPRYKA Z POŁUDNIA MAZOWSZA

Region południa Mazowsza to przede wszystkim gleby lekkie klasy 4-5. W większości przepuszczalne do półprzepuszczalnych. Suma opadów w ostatnich latach kształtuje się na poziomi 550mm. Natomiast opad atmosferyczny nie ma większego wpływu na produkcję papryki pod osłonami. Każdy producent swoje gospodarstwo ma wyposażone w system nawadniania, najczęściej kroplowe w celu oszczędności wody zużywanej do nawadniania upraw. Ogólna liczba godzin słonecznych wynosi 2000 godzin w ciągu całego roku, oczywiście większość z nich przypada na miesiące od maja do września, ilość dni słonecznych odgrywa bardzo dużą rolę w procesie produkcyjnym.

Niska temperatura nocą wpływa korzystnie na procesy fizjologiczne zachodzące tuż przed zbiorem papryki, polega to na mniejszej intensywności procesów spalania podczas nocnego spoczynku papryki i co za tym idzie zgromadzenia w owocach większej ilości cukrów, które wybitnie wpływają na jakość i niepowtarzalny smak. W tym samym okresie mają miejsce przygruntowe przymrozki. Taki klimat sprzyja wykształceniu intensywnego koloru obejmującego dużą część powierzchni papryki, poprawia również odpowiedni stosunek cukrów do kwasów, co ma znaczny wpływ na wyśmienity smak. Piękny czerwony, żółty i pomarańczowy kolor na papryce to nie tylko jej ładny wygląd, ale również wyższa zawartość barwników w papryce. Barwniki odpowiedzialne za wytworzenie czerwonego, żółtego i pomarańczowego koloru mają właściwości prozdrowotne są to bowiem antyoksydanty, które „zamiatają” wolne rodniki z organizmu człowieka. Jak powszechnie wiadomo to właśnie wolne rodniki są przyczynami wielu chorób nękających społeczeństwo XXI wieku, dzięki spożywaniu papryki z południa Mazowsza można znacznie ograniczyć takie ryzyko. Dlatego też, bardzo istotny jest wpływ dużych amplitud temperatur, które przekładają się na walory zdrowotne papryki. Według takiej zależności: duże wahania temperatur → duży rumieniec → dużo antyoksydantów → zdrowsza papryka.

Południe Mazowsza zwłaszcza region rolniczy do niedawna był biednym regionem, z uwagi na słabe ziemie. Dopiero na początku lat 90 zeszłego wieku sytuacja zaczęła się zmieniać. Trafiła do nas papryka z zachodniej Europy, na początku było to kilka gospodarstw w których była uprawiana. Z biegiem czasu coraz więcej rolników zaczęło interesować się tym warzywem i uprawiać u siebie. Były to dosyć małe areały około 2,3 – 5 tuneli, polskich tradycyjnych konstrukcji drewnianych. W miarę rozwoju produkcji powierzchnie upraw wzrastały, a obiekty drewniane zaczęły być zastępowane metalowymi wielkopowierzchniowymi tunelami. Wraz z rozwojem produkcji papryki podążały lokalne firmy obsługujące zapotrzebowania producentów w środki do produkcji. Powstało kilka grup producenckich oraz wiele firm handlowych, które kupują z terenu paprykę. W rezultacie na terenie południa Mazowsza powstało tak zwane „największe zagłębie paprykowe” w środkowej Europie od Holandii, aż po Istambuł. Na tym terenie produkcją papryki zajmuje się około 2000 gospodarstw, na łącznej powierzchni 900 hektarów i produkcji około 100 tyś ton papryki.

Historia papryki jest dość krótka, bo jeszcze na początku XIX wieku w ogóle jej nie znano, a w Polsce jeszcze w połowie lat 80 ubiegłego wieku, prawie nie była uprawiana i rzadko pojawiała się w handlu. Tymczasem w rejonie Ameryki środkowej już kilka lat p.n.e. wręcz nie umiano się obejść bez owoców tej rośliny, ale o ostrym smaku. Tylko taka była spotykana dzikorosnąca, a później udamawiano i w rdzennym języku mieszkańców nazywano chili lub aji. Pierwsze opisy papryki pojawiły się w XVI wieku, wyłącznie z opisem uprawy w pojemnikach. Porównywano jej owoce do kapsuły i stąd prawdopodobnie łacińska nazwa gatunku Capsicum. Papryka do Europy przywędrowała z Azji Mniejszej, Węgrzy byli bowiem prekursorami uprawy papryki w Europie, ale jednak wybierali odmiany o dużo łagodniejszym smaku niż południowoamerykańskie i określali je po prostu jako ostra papryka.

Papryka słodka wzięła się z tego, że wśród ostrych gatunków zdarzało się jednak spotkać rośliny o owocach pozbawionych ostrości. Kalifornijscy farmerzy bardzo długo krzyżowali takie osobniki, aż w latach 20 XIX wieku udało im się ustalić tę cechę i powstały pierwsze odmiany o dużych, słodkawych, czerwonych owocach.

Papryka pochodzi pierwotnie z Ameryki Środkowej i Południowej. Do Europy została sprowadzona po odkryciu Kolumba i zaczęła się upowszechniać stopniowo w różnych strefach klimatycznych.
W Polsce produkcja papryki w większym zorganizowanym wymiarze nie jest bardzo stara – zaczęła się nasilać w XX wieku, lecz uprawa intensywna pod osłonami (foliami, tunelami) szczególnie na południu Mazowsza – rozwinęła się znacząco od lat 80 i 90 XX wieku. Prekursorem uprawy papryki słodkiej w tej okolicy był rolnik Antoni Kwietniewski z Woli Wrzeszczowskiej, który rozpoczął w 1982 roku uprawę papryki.

Rozwój produkcji papryki na Mazowszu w tak zwanym „zagłębiu paprykowym”, w powiatach Radomskim, Przysuskim i Białobrzeskim to główne miejsce produkcji papryki słodkiej w Polsce. To właśnie tam w gminach Klwów, Potworów, Radzanów i Przytyk zaczęto eksperymentalnie uprawiać paprykę. W tym czasie zaczęły powstawać pierwsze tunele drewniane, proste osłony co było dość ryzykowne, ale przynosiło dochody. W dalszych latach przybywało producentów, produkcja rozszerzała, zdobywano coraz większe doświadczenie, przez co wybierano lepsze odmiany papryki.

Lata 2000-2010 to czas, w którym produkcja papryki na południu Mazowsza staje się bardziej zorganizowana, rolnicy korzystają z doradztwa, wiele gospodarstw specjalizuje się w uprawie papryki, budowane są grupy producenckie, tunele stają się coraz lepsze jakościowo, rozwój infrastruktury, lepsze i nowocześniejsze technologie produkcji i upraw papryki pod osłonami.  Natomiast lata 2010-2020 i dalej to okres, w którym Gmina Klwów staje się ważnym miejscem produkcji, ma duże znaczenie ekonomiczne i marketingowe dla produkcji Papryki. Produkcja w coraz większym stopniu nastawiona na jakość produktu oraz pakowanie. Wzrasta udział grup producenckich w celu wyróżnienia produktu jako lokalnego brandu. Święto Papryki to impreza, która łączy lokalną tradycję, promocję produktu, wymianę doświadczeń i integracje społeczną. To wydarzenie ma duże znaczenie lokalne i jest także okazją do konsultacji i prezentacji odmian oraz technologii upraw papryki.